पर्यावरण संवर्धनाचा आदर्श ठरलेले वसुंधरा विकास प्रतिष्ठान सार्वजनिक वाढदिवसाच्या निमित्ताने वृक्षारोपण ;देवीभोयरेत हरित क्रांतीची यशस्वी मुहूर्तमेढ

पर्यावरण संवर्धनाचा आदर्श ठरलेले वसुंधरा विकास प्रतिष्ठान
सार्वजनिक वाढदिवसाच्या निमित्ताने वृक्षारोपण ;देवीभोयरेत हरित क्रांतीची यशस्वी मुहूर्तमेढ
देवीभोयरे-प्रतिनिधी दिनांक 5 जून
ग्रामीण भागातील सामाजिक जाणीव, पर्यावरण संवर्धन आणि ग्रामविकास यांचा सुरेख संगम घडवून आणत देवीभोयरे येथील वसुंधरा विकास प्रतिष्ठान गेल्या काही वर्षांपासून उल्लेखनीय कार्य करीत आहे. समाजोपयोगी उपक्रमांची अखंड परंपरा जोपासताना संस्थेने हाती घेतलेला वृक्षारोपण व वृक्षसंवर्धन प्रकल्प आज परिसरातील ग्रामस्थांसाठी प्रेरणादायी ठरत असून, पर्यावरण रक्षणाच्या चळवळीला नवी दिशा देत आहे.
सन २०१९ मध्ये स्थापन झालेल्या या संस्थेने सुरुवातीपासूनच समाजहिताचा ध्यास घेतला. गावातील ज्येष्ठ नागरिकांचा गौरव, संविधान दिनाचे आयोजन, विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक सहली, वनभोजन कार्यक्रम, सामाजिक सलोखा वाढविणारे विविध उपक्रम यामुळे संस्थेने अल्पावधीतच ग्रामस्थांच्या मनात विशेष स्थान निर्माण केले आहे.
हरित भविष्यासाठी उचललेले ठोस पाऊल
पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी वृक्षसंवर्धनाशिवाय दुसरा पर्याय नाही, ही भूमिका स्वीकारत प्रतिष्ठानने सन २०२१ मध्ये वृक्षारोपणाचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प सुरू केला. वन विभागाच्या अखत्यारीतील सुमारे पाच एकर क्षेत्रावर विविध प्रकारच्या वृक्षांची लागवड करण्यात आली असून, त्यांचे संगोपनही अत्यंत जबाबदारीने केले जात आहे.
वन विभागाकडून उपलब्ध करून दिलेल्या रोपांना ठिबक सिंचनाच्या माध्यमातून नियमित पाणीपुरवठा केला जातो. या प्रकल्पासाठी ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून दादाभाऊ तबाजी मुळे आणि सुरेश विष्णू मुळे यांनी दिलेले सहकार्य विशेष उल्लेखनीय मानले जात आहे.
दरवर्षी शेकडो वृक्षांची भर
आंबा, पेरू, जांभूळ, चिंच, बेल, करंज, वड, पिंपळ यांसारख्या पर्यावरणपूरक व उपयुक्त वृक्षांसह बांबूची मोठ्या प्रमाणावर लागवड येथे केली जाते. दरवर्षी सुमारे ४०० ते ५०० वृक्षांची लागवड करून त्यांचे संगोपन केले जात असल्याने हा परिसर हळूहळू हिरवाईने नटत आहे. अनेक रोपे आता मोठ्या वृक्षांच्या रूपात विकसित होत असून, पक्षी व जैवविविधतेसाठीही हा परिसर आश्रयस्थान बनत आहे.
वाढदिवसाचा आनंद, वृक्षारोपणाचा संकल्प
सामाजिक उपक्रमांना नवे स्वरूप देण्याच्या उद्देशाने प्रतिष्ठानने सन २०२५ पासून एक अभिनव परंपरा सुरू केली आहे. गावातील ज्या नागरिकांचा वाढदिवस १ जून रोजी असतो, त्यांच्या हस्ते वृक्षारोपण करून सार्वजनिक वाढदिवस साजरा केला जातो. वाढदिवस साजरा करण्याची ही पर्यावरणपूरक संकल्पना ग्रामस्थांमध्ये विशेष लोकप्रिय ठरत आहे.
यंदाही १ जून रोजी सार्वजनिक वाढदिवस उत्साहात साजरा करण्यात आला. या वेळी गावातील लहान मुलांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वांनी वृक्षारोपणात सहभाग घेतला. पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देणारा हा कार्यक्रम ग्रामस्थांच्या उत्स्फूर्त प्रतिसादामुळे संस्मरणीय ठरला.
इन्स्पायर क्लासच्या विद्यार्थ्यांचे विशेष योगदान
या उपक्रमात इन्स्पायर क्लासच्या २५ विद्यार्थ्यांनी विशेष सहभाग घेतला. विद्यार्थ्यांनी वृक्षारोपणाबरोबरच वृक्षसंवर्धनाची जबाबदारी स्वीकारण्याचा संकल्प केला. नव्या पिढीत पर्यावरणाबाबत जागरूकता निर्माण करण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य या माध्यमातून घडत असल्याचे ग्रामस्थांनी सांगितले.
सामाजिक ऐक्याचे दर्शन
कार्यक्रमानंतर उपस्थितांसाठी चहा-नाश्त्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. तसेच सार्वजनिक वाढदिवसाच्या सत्कारमूर्तींच्या स्नेहार्थ उपस्थितांना पेढ्यांचे वाटप करण्यात आले. यामुळे कार्यक्रमाला सामाजिक बांधिलकी आणि आपुलकीची अनोखी किनार लाभली.
पदाधिकाऱ्यांचे योगदान मोलाचे
या कार्यक्रमास प्रतिष्ठानचे पदाधिकारी पांडुरंग सखाराम बेलोटे, भालचंद्र तबाजी मुळे, भास्कर केशव बेलोटे, अशोक मुळे, सुभाष बेलोटे, शिवाजी जाधव, विकास सावंत यांच्यासह इन्स्पायर क्लासचे विद्यार्थी, महिला-पुरुष ग्रामस्थ आणि पर्यावरणप्रेमी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. अनेक ग्रामस्थांनी प्रत्यक्ष श्रमदान करून उपक्रम यशस्वी केला.
गावोगावी उभी राहावी अशी हरित चळवळ
वाढते प्रदूषण, जागतिक तापमानवाढ, अनियमित पर्जन्यमान आणि घटणारी हरित संपदा ही आज जगासमोरील गंभीर आव्हाने बनली आहेत. अशा परिस्थितीत देवीभोयरेसारख्या ग्रामीण भागातून उभा राहिलेला हा हरित उपक्रम पर्यावरण रक्षणासाठी आशेचा किरण ठरत आहे.
जर राज्यातील आणि देशातील प्रत्येक गावाने अशा प्रकारचे वृक्षारोपण व वृक्षसंवर्धन प्रकल्प हाती घेतले, तर शुद्ध हवा, भरपूर पर्जन्य, भूजल पातळीत वाढ आणि समृद्ध पर्यावरणाचा लाभ भावी पिढ्यांना मिळू शकतो. त्या दृष्टीने वसुंधरा विकास प्रतिष्ठानने उचललेले हे पाऊल केवळ एक सामाजिक उपक्रम नसून भविष्यातील हरित भारताच्या दिशेने टाकलेले महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.
पर्यावरण संवर्धन, सामाजिक बांधिलकी आणि ग्रामविकास यांचा आदर्श संगम घडवून आणणारे वसुंधरा विकास प्रतिष्ठान आज देवीभोयरेच्या नावाला जिल्हाभर नवी ओळख मिळवून देत आहे.